تبلیغات
جامعه مترقی نتیجۀ دانش و آگاهی، وجدان پاک و مسئولیت پذیری مدنی انسانهای آن جامعه است . - تاریخ تقویم های شمسی و قمری
جامعه مترقی نتیجۀ دانش و آگاهی، وجدان پاک و مسئولیت پذیری مدنی انسانهای آن جامعه است .
نوشته شده در تاریخ سه شنبه 5 بهمن 1389 توسط عبدالامیر ادیبی نژاد | نظرات ()
سال 467 در زمان سلطنت جلال الدین ملكشاه سلجوقی و وزارت خواجه نظام الملك ، چون خواستند ترتیب تقویم یعنی محاسبه سال و ماه را بر طبق قوانین نجومی و دقیق معین كنند، گروهی از دانشمندان آگاه به علم نجوم را برای این كار انتخاب كردند و آنها مامور بودند تا محاسبه را ترتیب دهند و این محاسبه ، درست ترین و دقیق ترین محاسبه سال شماری و معروف به تقویم جلالی است و خیام یكی از این دانشمندان و گویا سرپرست این گروه بوده است.هر دستگاه تقسیم زمان به سال ، ماه ، هفته و روز و جدولی كه شامل این تقسیمات است ، به تقویم یا تاریخ موسوم است.

همه این دستگاه های قراردادی حساب زمان در نهایت به امور متناوب طبیعی و دوره های گردش طبیعی برمی گردد. در واقع باید گفت كه تاریخ تقویم از زمانی شروع می شود كه انسان به حال ماندگاری به زراعت پرداخت ؛ در نتیجه متوجه شد كه موسم بذرافشانی به فواصل منظم همه ساله بازمی گردد.سپس به شمردن ایام میان 2 موسم متوالی بذرافشانی پرداخت.

 

ماههای قمری و مشكلات آن

 

از نخستین پیشرفت هایی كه در حساب زمان حاصل شد، اتخاذ دوره گردش قمر بود. منجمان 2 تعریف برای ماه دارند؛ ماه نجومی كه فاصله زمانی میان دو عبور متوالی قمر از مقابل یك ستاره ثابت است و ماه هلالی ، كه فاصله زمانی میان دو مقارنه قمر و خورشید است.ماهی كه در آن روزها از آن استفاده می شد، ماه هلالی بود. پس از آن كه استفاده از ماههای قمری بر استفاده فصلها در تقسیم سال طبیعی غلبه پیدا كرد، ماهها را بر حسب فصلی كه در آن می افتاد، نامگذاری كردند.مبنا قرار دادن ماههای قمری ، به عنوان حساب زمان ، با مشكل مواجه شد؛ چون پدیده های طبیعی كه ماهها به مناسبت آنها نامگذاری شده بودند، باید همواره در همان ماه پیش بیاید كه این ممكن نیست. راصدین نخستین ، وسیله ای برای محاسبه طول دقیق سال شمسی و قمری نداشتند، ولی عده ای از آنها، با شمردن تعداد ایام میان 2 انقلاب متوالی یا 2 اعتدال متوالی و حساب متوسط ارقام حاصل در طی چندین سال ، طول سال شمسی را نزدیك به 365 شبانه روز به دست آورده بودند. این گونه كه مشهود است، سال شمسی نزدیك به 11 شبانه روز از 12 ماه هلالی ، طولانی تر است. اگر یك رصدكننده بدوی می خواست تناظر ماهها را با فصول طبیعی تا حدی محفوظ نگه دارد، مجبور بود اختلافی را كه از جمع شدن تفاوت 11 روز در هر سال حاصل می شد و پس از 3 سال به بیش از یك ماه اضافه می شد، تصحیح كند.راه ساده این مساله ، كبس (kabs) یعنی الحاق یك ماه قمری اضافی بود. در چنین دستگاهی ، بعضی سالها 12ماهه و بعضی 13 ماهه می شدند.بسیاری از اقوام بدوی كبس را از طریق مشاهده انجام می دادند.

 

سال شمسی

 

برای مصریان قدیم ، به مناسبت نقش حیاتی طغیان های سالانه رود نیل در اقتصاد زراعتی آنها و به ترتیب نسبتا منظم این طغیان ها، سال شمسی اهمیتی بیش از سال قمری داشت.به همین دلیل ، از زمانهای بسیار دور، تقویم شمسی خالص ، جایگزین تقویم قمری بدوی شد. سال شمسی به 3 فصل 4 ماهه تقسیم می شد.هر ماه 30 شبانه روز بود و پس از 12 ماه ، 5 روز اضافی درج می شد و به این ترتیب ، سال درست ، مركب از 365 شبانه روز بود.در سالی كه این تقویم اختیار شد، اولین روز اولین ماه ، مقارن ، رصد تشریق شعرای یمانی آغاز شد و انتخاب آن مسلما به این سبب بود كه تقریبا مقارن آغاز طغیان نیل و انقلاب صیفی بود.

 

تقویم جلالی یا ملكی

 

تقویم شمسی كه در زمان جلال الدوله ملكشاه سلجوقی تاسیس شد و در قسمت اعظم ایران رواج یافت ، همان تقویمی است كه امروزه رایج است.مبدا این تقویم روز جمعه 9 رمضان 471 هجری قمری است. سال جلالی از اول بهار آغاز می شود و 12 ماه 30 روزه و 5روز اضافی به دنبال ماه دوازدهم دارد. روز اول سال جلالی ، یعنی روز ورود خورشید به اعتدال بهاری با روز ورود خورشید به نخستین درجه حمل انطباق یافت با این قرارداد، سال جلالی به عكس سال مسیحی كه در هر 10 هزار سال ، قریب 3 روز با سال شمسی اختلاف پیدا می كند، همیشه مطابق با سال شمسی قرار دارد و آن را می توان دقیق ترین تقویم جهان دانست ؛ ولی سالهای كبیسه در تقویم جلالی ، ثابت نیستند و كبیسه كردن موقوف به نتایج رصد هر سال است.

 

تقویم های زرتشتی

 

زرتشتی گری در دوره ساسانی رواج یافت. پس از حمله اعراب ، زرتشتیان در مناطق مختلف پخش شدند كه باعث پیدایش تقویم های گوناگون شد.تقویم زرتشتی ، خورشیدی است و با زمان تاجگذاری آخرین پادشاه زرتشتی ، یزدگرد سوم ، شروع می شود.سال تقویم اوستایی (زرتشتی) در هر 4 سال ، یك شبانه روز یا به طور دقیق تر در هر 128 سال ، 31 شبانه روز از سال شمسی حقیقی عقب می افتد و در نتیجه ، مثلا نوروز در طول سال تغییر می كند.در باب تنظیم زمان در ایران باستان ، اطلاعات قطعی در دست نیست. احتمالا در بدو امر، سال قمری ایجاد شده ، ولی ظاهرا میان مردم كشاورز و گله دار، كه اساس كارهایشان بر فصول طبیعی است ،باید بزودی ترتیب كبیسه ای داده شده باشد.اولین شكل تقویم كه از آن نزد اقوام ایرانی خبر داریم ، تقویم اوستایی قدیم است كه قمری - شمسی و آغازش بر پایه انقلاب سیفی بوده است.بعید نیست كه در نتیجه مهاجرت اقوام ایرانی و به اقتضای آب و هوا یا به واسطه رابطه ای كه با تمدن بابلی و آشوری داشتند، مبدا سال آنها تغییر كرده باشد. نشانه این تقویم پارسی قدیم در كتیبه های داریوش پیدا شده است.تقویم اوستایی در تمام جزییات با تقویم مصری مطابق است و هر روز ماه ، چنان كه در مصر معمول بوده ، به یك فرشته موكل منسوب و به اسم او موسوم است و البته تنها مشكل در این تقویم ، همانند بسیاری از تقویم های دیگر، كبیسه گیری بوده است كه این مشكل با به وجود آمدن تقویم جلالی تا حدودی حل شد.

 

 

منبع :سایت ملاصدرا

 




برچسب ها: تاریخچه تقویم، علمی، تاریخ شمسی و قمری،
.: Weblog Themes By MihanTheme :.
درباره وبلاگ
هموطن و دوست ارجمند سلام
این حقیر در این وبلاگ به دنبال آنم تا با درج مطالب و متون مختلف علمی و غیر علمی،دل نوشته ها،تحلیل مسائل و معضلات مختلف و هر آنچه که توان و آگاهی ما را در ساختن کشوری آباد کمک نماید از هم بهره بریم.
عبدالامیر ادیبی نژاد
موضوعات
آخرین مطالب
نظر سنجی
نظر شما در خصوص وبلاگ و محتوای آن چیست؟





نویسندگان
آرشیو مطالب
پیوندهای روزانه
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

تمام حقوق این وبلاگ و مطالب آن متعلق به صاحب آن می باشد.